Dorabianie na emeryturze 2026: limity ZUS 70% i 130%

„Przeszłam na emeryturę, mogę wziąć pół etatu w sklepie?” Odpowiedź zależy od dwóch rzeczy: jakie świadczenie pobierasz i czy masz już 60 lat (kobieta) albo 65 lat (mężczyzna). Emeryt w powszechnym wieku emerytalnym może zarabiać bez limitu (z dwoma wyjątkami, o których niżej). Ktoś na wcześniejszej emeryturze, emeryturze pomostowej czy rencie musi jednak pilnować dwóch progów, które ZUS zmienia co kwartał. Wyjaśniam, gdzie przebiega granica i gdzie najłatwiej o kosztowny błąd.

Po 60/65 latach limitów nie ma

Art. 103 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS mówi wprost: zasad zawieszania i zmniejszania świadczeń nie stosuje się do emerytów, którzy osiągnęli wiek 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni). Możesz pracować na etacie, na zleceniu albo prowadzić firmę i zarabiać dowolną kwotę, a ZUS nie zmniejszy emerytury ani o złotówkę. Składki z takiej pracy dodatkowo ją podwyższą. Liczę to w artykule Praca po wieku emerytalnym: o ile rośnie emerytura.

Wyjątek: ten sam pracodawca bez rozwiązania umowy

Pierwsze zastrzeżenie to art. 103a. Jeśli przechodzisz na emeryturę i dalej pracujesz u tego samego pracodawcy bez rozwiązania umowy o pracę, ZUS zawiesi emeryturę bez względu na wysokość zarobków. Trzeba rozwiązać umowę, a potem złożyć w ZUS wniosek o podjęcie wypłaty. Bez niego emerytura pozostaje zawieszona. Po rozwiązaniu umowy możesz zatrudnić się ponownie, nawet u tego samego pracodawcy. Przepis nie dotyczy osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. (wyrok TK z 13 listopada 2012 r., sygn. K 2/12).

Drugi wyjątek: dopłata do emerytury minimalnej

Jeśli Twoja emerytura z wyliczenia jest niższa niż minimalna (od 1 marca 2026 r. 1978,49 zł) i ZUS dopłaca Ci różnicę, ta dopłata ma własny limit. Zgodnie z art. 87 ust. 5 ustawy emerytalnej nie przysługuje, gdy przychód z pracy przekracza kwotę dopłaty, i to także po 60/65 latach. Emerytura wyliczona ze składek jest wtedy wypłacana w całości, przepada tylko dopłata.

Kogo dotyczą limity dorabiania

Limity obowiązują każdego, kto pobiera świadczenie przed osiągnięciem 60/65 lat albo pobiera rentę. W praktyce to:

wcześniejsze emerytury, np. z tytułu pracy w szczególnych warunkach (art. 184), górnicze czy nauczycielskie z Karty Nauczyciela,
emerytury pomostowe (art. 17 ustawy o emeryturach pomostowych odsyła do tych samych zasad),
nauczycielskie świadczenie kompensacyjne,
renty z tytułu niezdolności do pracy, bez względu na wiek,
renty rodzinne, również bez względu na wiek.

Świadczenie przedemerytalne ma własne, niższe progi: 25% i 70% przeciętnego wynagrodzenia (od 1 marca 2026 r. 2225,90 zł i 6232,50 zł). Opisuję je w artykule Świadczenie przedemerytalne 2026.

Limitów nie stosuje się do rent inwalidów wojennych i wojskowych oraz rent rodzinnych po nich. Renta socjalna ma własne zasady, uregulowane w osobnej ustawie. Ważny wyjątek podaje też ZUS: jeśli masz prawo do emerytury, osiągnąłeś powszechny wiek emerytalny, a pobierasz rentę rodzinną jako świadczenie korzystniejsze, renta przysługuje Ci w pełnej wysokości, niezależnie od zarobków.

Progi 70% i 130%: ile można dorobić w 2026 roku

Progi liczy się od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, ogłaszanego przez prezesa GUS (art. 104 ust. 7 i 8). Dlatego zmieniają się co trzy miesiące: 1 marca, 1 czerwca, 1 września i 1 grudnia.

Kwoty przychodu dla wcześniejszych emerytów i rencistów
Okres	70%: pełne świadczenie do	130%: zawieszenie powyżej
od 1 grudnia 2025 r.	6140,20 zł	11 403,30 zł
od 1 marca 2026 r.	6438,50 zł	11 957,20 zł
od 1 czerwca 2026 r.	6694,10 zł	12 431,80 zł
od 1 września 2026 r.	6463,20 zł	12 003,10 zł

Kwoty od 1 grudnia 2026 r. prezes ZUS ogłosi w Monitorze Polskim do 14. dnia roboczego listopada (art. 104 ust. 10 pkt 1).

Co się dzieje przy danym przychodzie (kwoty brutto):

Do 70%: świadczenie wypłacane w całości.
Między 70% a 130%: świadczenie zmniejsza się o kwotę przekroczenia progu 70%, ale nie więcej niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia. Od 1 marca 2026 r. do kolejnej waloryzacji to 989,41 zł dla emerytury i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, 742,10 zł dla renty z tytułu częściowej niezdolności i 841,05 zł dla renty rodzinnej dla jednej osoby.
Powyżej 130%: świadczenie jest zawieszane.

Przykład: pan Marek na pomostówce

Pan Marek ma 62 lata i pobiera emeryturę pomostową. Oto co się stanie, zależnie od tego, ile zarobi w październiku 2026 r.:

6000 zł: poniżej 6463,20 zł, więc dostaje pełne świadczenie,
7000 zł: przekroczenie wynosi 536,80 zł i o tyle zmniejszy się świadczenie,
9500 zł: przekroczenie to 3036,80 zł, ale ZUS potrąci najwyżej 989,41 zł,
12 500 zł: powyżej 12 003,10 zł, więc świadczenie za ten miesiąc zostanie zawieszone (chyba że rozliczenie roczne okaże się korzystniejsze).

Między progami ZUS nigdy nie zabierze więcej niż 989,41 zł, więc wyższa pensja zwykle się opłaca. Przekroczenie 130% kosztuje już całe świadczenie i tego progu trzeba pilnować najbardziej.

Jaki przychód się liczy, a jaki nie

Do limitu wlicza się przychód z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (art. 104 ust. 1 i 2). To przede wszystkim:

umowa o pracę, zlecenie, umowa agencyjna,
własna firma: tu liczy się podstawa wymiaru składek, a nie faktyczny dochód (art. 104 ust. 1a),
praca za granicą (ust. 3),
zasiłki chorobowe, macierzyńskie i opiekuńcze, wynagrodzenie za czas choroby i świadczenie rehabilitacyjne (ust. 6).

Liczy się też praca zwolniona ze składek tylko dlatego, że już pobierasz świadczenie albo opłacasz składki z innego tytułu (ust. 4).

Nie wlicza się m.in.:

honorariów z działalności twórczej i artystycznej (ust. 5),
przychodów z najmu, odsetek czy sprzedaży mieszkania, bo to nie jest praca podlegająca ubezpieczeniu,
umowy o dzieło zawartej z obcym zleceniodawcą. Wliczy się dopiero wtedy, gdy podpiszesz ją z własnym pracodawcą albo w jej ramach pracujesz na jego rzecz.

Pomostówka: dodatkowa pułapka

Emerytura pomostowa podlega tym samym limitom, ale ma jeszcze jeden zakaz. Zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych prawo do niej zawiesza się bez względu na wysokość przychodu, jeśli podejmiesz pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, na etacie albo na umowie cywilnoprawnej. Emerytowany maszynista może więc dorabiać w biurze, ale nie może wrócić na lokomotywę.

Podobny zakaz ma nauczycielskie świadczenie kompensacyjne: zawiesza się przy każdej pracy w szkole albo innej placówce z Karty Nauczyciela (art. 9 ust. 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych).

Emerytura pomostowa kończy się najpóźniej z dniem 60. albo 65. urodzin (art. 16 ustawy o emeryturach pomostowych), a świadczenie kompensacyjne dzień wcześniej (art. 8 ustawy o NŚK). Po przejściu na zwykłą emeryturę limity przestają obowiązywać.

Obowiązki wobec ZUS i rozliczenie roczne

Zgłoś pracę jak najszybciej, np. na formularzu ZUS EROP, i podaj przewidywany przychód.
Do końca lutego dostarcz zaświadczenie o przychodzie za poprzedni rok.
ZUS rozlicza świadczenie rocznie albo miesięcznie i wybiera wariant korzystniejszy dla Ciebie. Przy rozliczeniu rocznym stosuje roczne kwoty graniczne. Za 2025 r. to 72 562,00 zł (70%) i 134 757,80 zł (130%). Kwoty za 2026 r. ZUS ogłosi do 14. dnia roboczego listopada 2026 r. (art. 104 ust. 10 pkt 2).

Zgłoszenie się opłaca. Jeśli poinformowałeś ZUS o przychodzie, zwrot nienależnych świadczeń obejmie najwyżej 1 rok kalendarzowy poprzedzający rok decyzji. Jeśli nie, nawet 3 lata kalendarzowe (art. 138 ust. 5).

Co zrobić, gdy roczny przychód nieznacznie przekroczy 130%

Gdy roczny przychód przekroczy wyższą kwotę graniczną, ZUS powinien zawiesić świadczenie za cały rok i zażądać zwrotu. Zanim to zrobi, wyśle zawiadomienie ZUS Rw-81 z propozycją dobrowolnej wpłaty. Wpłacasz kwotę przekroczenia pomniejszoną o zaliczkę na podatek. Wtedy świadczenie zostanie tylko zmniejszone o roczną kwotę maksymalnego zmniejszenia, a nie zawieszone. Przy pomostówce taką wpłatę przewiduje wprost art. 17 ust. 2 ustawy, a pieniądze trafiają do Funduszu Emerytur Pomostowych. Przy pozostałych emeryturach i rentach ZUS opisuje tę możliwość na swojej stronie poświęconej dobrowolnej wpłacie na FUS.

Sprawdź, kiedy osiągniesz wiek emerytalny, czyli od kiedy limity przestaną Cię obowiązywać: przejdź do kalkulatora. Dane zostają w Twojej przeglądarce.

Najważniejsze w skrócie

Emeryt, który skończył 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna), może zarabiać bez limitu (art. 103 ust. 2).
Wyjątek: praca u tego samego pracodawcy bez rozwiązania umowy zawiesza emeryturę (art. 103a).
Dopłata do emerytury minimalnej przepada, gdy przychód z pracy przekracza jej kwotę (art. 87 ust. 5).
Wcześniejsze emerytury, pomostówki, świadczenie kompensacyjne, renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinne podlegają limitom 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia.
Od 1 września do 30 listopada 2026 r. progi wynoszą 6463,20 zł i 12 003,10 zł brutto miesięcznie.
Zmniejszenie emerytury nie przekroczy 989,41 zł, a powyżej 130% świadczenie jest zawieszane.
Umowa o dzieło z obcym zleceniodawcą, najem i honoraria twórcze nie wchodzą do limitu.
Pomostówka zawiesza się przy powrocie do pracy w szczególnych warunkach, niezależnie od zarobków.

Często zadawane pytania

Ile można dorobić do emerytury w 2026 roku bez zmniejszenia świadczenia?

Emeryt, który osiągnął wiek 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna), może zarabiać bez limitu. Osoby na wcześniejszej emeryturze, pomostówce lub rencie mogą od 1 września do 30 listopada 2026 r. zarobić do 6463,20 zł brutto miesięcznie bez zmniejszenia świadczenia.

Kiedy ZUS zawiesza wcześniejszą emeryturę?

Gdy przychód przekroczy 130% przeciętnego wynagrodzenia, czyli od 1 września 2026 r. 12 003,10 zł brutto miesięcznie (art. 104 ust. 7). Przy przychodzie między 70% a 130% świadczenie jest tylko zmniejszane, w przypadku emerytury najwyżej o 989,41 zł.

Czy po osiągnięciu wieku emerytalnego można pracować u tego samego pracodawcy?

Tak, ale trzeba najpierw rozwiązać umowę o pracę. Kontynuowanie zatrudnienia bez rozwiązania stosunku pracy zawiesza emeryturę bez względu na zarobki (art. 103a). Po rozwiązaniu umowy można zatrudnić się ponownie i złożyć wniosek o podjęcie wypłaty.

Czy umowa o dzieło wlicza się do limitu dorabiania?

Zwykle nie, bo do limitu wlicza się przychód z pracy podlegającej ubezpieczeniu społecznemu. Wyjątkiem jest umowa o dzieło zawarta z własnym pracodawcą albo wykonywana na jego rzecz. Do limitu nie wchodzą też honoraria z działalności twórczej i artystycznej.

Czy renciści po 65. roku życia mogą dorabiać bez limitu?

Nie. Zwolnienie z art. 103 ust. 2 dotyczy tylko emerytów. Renta z tytułu niezdolności do pracy i renta rodzinna podlegają limitom 70% i 130% bez względu na wiek. Wyjątek: emeryt po 60/65 latach, który pobiera rentę rodzinną jako świadczenie korzystniejsze, dostaje ją w pełnej wysokości.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny i kwoty: listopad 2026 r.