„Skończyłam 60 lat, ale czuję się dobrze i lubię swoją pracę. Opłaca mi się jeszcze nie brać emerytury?” To pytanie słyszę coraz częściej. Nie ma jednej odpowiedzi, ale da się to porządnie policzyć. Poniżej pokazuję, o ile rośnie emerytura za każdy rok pracy po 60. albo 65. urodzinach (na aktualnych tablicach GUS i wskaźnikach waloryzacji z 2026 roku), kiedy odroczenie faktycznie się zwraca, a kiedy lepiej brać emeryturę i pracować dalej. Na koniec wyjaśniam PIT-0 dla seniora, czyli zwolnienie z podatku do 85 528 zł rocznie.
Wzór ZUS, od którego wszystko się zaczyna
W nowym systemie emerytura to dzielenie (art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS):
emerytura = (konto + subkonto + kapitał początkowy, zwaloryzowane) ÷ średnie dalsze trwanie życia w miesiącach
Średnie dalsze trwanie życia co roku ogłasza GUS. Tablice z 25 marca 2026 r. (M.P. 2026 poz. 319) stosuje się do wniosków złożonych od 1 kwietnia 2026 r. do 31 marca 2027 r. Są wspólne dla kobiet i mężczyzn. Wybrane wartości:
| Wiek przejścia na emeryturę | Dzielnik w miesiącach |
|---|---|
| 60 lat | 268,9 |
| 61 lat | 259,4 |
| 62 lata | 250,0 |
| 63 lata | 240,7 |
| 65 lat | 222,7 |
| 66 lat | 214,1 |
| 67 lat | 205,4 |
| 70 lat | 180,6 |
Jak tablice i terminy waloryzacji wpływają na wybór miesiąca wniosku, pokazuję w artykule W jakim miesiącu złożyć wniosek o emeryturę?
Każdy rok odroczenia działa więc na emeryturę z dwóch stron jednocześnie: licznik rośnie, a mianownik maleje.
Trzy źródła wzrostu emerytury
1. Nowe składki
Pracując, dalej odkładasz 19,52% pensji brutto na ubezpieczenie emerytalne. Przy pensji 7000 zł brutto to około 16 400 zł rocznie dopisane do konta i subkonta.
2. Waloryzacja tego, co już masz
Co roku w czerwcu ZUS waloryzuje cały zgromadzony kapitał. W 2026 roku wskaźniki wyniosły 109,81% dla konta i kapitału początkowego (M.P. 2026 poz. 506) oraz 110,61% dla subkonta (M.P. 2026 poz. 487). Rok wcześniej konto urosło aż o 14,41%. Te wskaźniki zależą od wzrostu płac i PKB, więc w kolejnych latach mogą być niższe. W wyliczeniach poniżej przyjąłem ostrożnie 5% rocznie.
3. Krótszy dzielnik z tablic GUS
Im później przechodzisz na emeryturę, tym mniej miesięcy wypłat statystycznie przed Tobą. Samo to daje około +3,7% za rok przy przejściu z 60 na 61 lat (268,9 na 259,4) i około +4% przy przejściu z 65 na 66 lat (222,7 na 214,1).
Liczą się zresztą nie tylko pełne lata. ZUS ustala wiek w latach i miesiącach (art. 26 ust. 2), a tablice GUS mają osobną wartość dla każdego miesiąca. Nawet kilka miesięcy odroczenia zmienia wynik.
Ile to daje w złotówkach: dwa przykłady
Założenia: waloryzacja 5% rocznie, tablice GUS z 2026 roku, przejście na emeryturę w dniu urodzin. To uproszczenie, dokładne wyliczenie zrobi ZUS na Twoich danych. Założenie stałych tablic nie jest wzięte z powietrza: jeśli tablice z dnia Twoich 60. lub 65. urodzin są korzystniejsze niż późniejsze, ZUS zastosuje właśnie je (art. 26 ust. 6). Odraczając, nie tracisz więc na tym, że Polacy żyją coraz dłużej.
Pani Anna, 60 lat, 400 000 zł zgromadzonego kapitału, pensja 7000 zł brutto:
| Przejście na emeryturę | Kapitał | Emerytura brutto | Wzrost |
|---|---|---|---|
| 60 lat | 400 000 zł | 1 488 zł | punkt wyjścia |
| 61 lat | 436 397 zł | 1 682 zł | +13% |
| 62 lata | 474 613 zł | 1 898 zł | +28% |
| 63 lata | 514 741 zł | 2 139 zł | +44% |
| 65 lat | 601 115 zł | 2 699 zł | +81% |
Pan Marek, 65 lat, 600 000 zł kapitału, pensja 9000 zł brutto:
| Przejście na emeryturę | Emerytura brutto | Wzrost |
|---|---|---|
| 65 lat | 2 694 zł | punkt wyjścia |
| 66 lat | 3 041 zł | +13% |
| 67 lat | 3 431 zł | +27% |
| 70 lat | 4 885 zł | +81% |
W tych przykładach każdy rok pracy podnosi emeryturę o około 12–13%, a pięć lat prawie ją podwaja. U Ciebie wynik będzie inny, bo zależy od proporcji. Około 9% daje waloryzacja (przyjęte 5%) i krótszy dzielnik (około 4%), a resztę tyle, ile Twoje roczne składki stanowią w stosunku do zgromadzonego kapitału. 16 400 zł składek to 4% przy kapitale 400 000 zł, ale już 8% przy 200 000 zł.
Kiedy odroczenie się zwraca
Tu trzeba rozróżnić dwie sytuacje, bo wyniki wychodzą zupełnie inne.
Gdy alternatywą jest koniec pracy
Pani Anna, pracując rok dłużej, nie pobiera przez ten rok emerytury, czyli około 17 850 zł brutto. Wyższa o 195 zł emerytura zwróci jej to po mniej więcej 7,5 roku. Według tablic GUS 61-latek ma przed sobą średnio ponad 21 lat, więc rachunek wychodzi na plus.
Gdy i tak będziesz pracować
Wtedy pytanie brzmi inaczej: brać emeryturę czy nie. Porównanie wygląda tak:
- Wariant A, odroczenie: pracujesz do 61 lat bez emerytury, dzięki PIT-0 nie płacisz podatku od pensji, a potem dostajesz około 1682 zł.
- Wariant B, emerytura i praca: od 60 lat dostajesz 1488 zł, po marcowej waloryzacji (przyjąłem 4%) trochę więcej, a po roku ZUS dolicza nowe składki (art. 108). Wychodzi około 1610 zł.
W pierwszym roku wariant B daje około 9400 zł netto więcej, bo emerytura po podatku i składce zdrowotnej jest wyższa niż oszczędność na PIT-0. Wariant A wygrywa potem tylko o około 57 zł netto miesięcznie, więc odrabia różnicę dopiero po mniej więcej 14 latach. Dla kogoś, kto i tak pracuje, odroczenie opłaca się głównie wtedy, gdy liczy na długie życie albo zależy mu na jak najwyższym świadczeniu na później. To moje wyliczenia przy przyjętych założeniach, przed decyzją warto policzyć własny przypadek.
Jeszcze jedno: jeśli Twoja emerytura wyjdzie niższa od minimalnej (od 1 marca 2026 r. 1978,49 zł), a masz 20 lat (kobieta) lub 25 lat (mężczyzna) stażu, ZUS i tak dopłaci do tej kwoty. Wtedy odroczenie realnie podnosi świadczenie dopiero od momentu, w którym wyliczona emerytura przekroczy minimum.
Emerytura i praca jednocześnie: o czym pamiętać
Po osiągnięciu wieku emerytalnego ZUS nie zawiesza ani nie zmniejsza emerytury z powodu zarobków, bez względu na ich wysokość (art. 103 ust. 2). Jest jeden wyjątek, o którym wiele osób nie wie: na etacie musisz rozwiązać umowę o pracę z dotychczasowym pracodawcą. Jeśli pracujesz u niego dalej bez rozwiązania umowy, ZUS zawiesi emeryturę niezależnie od zarobków (art. 103a). Po rozwiązaniu możesz podpisać nową umowę, także z tą samą firmą. Limity dorabiania na wcześniejszej emeryturze, pomostówce i rencie opisuję w osobnym artykule Dorabianie na emeryturze 2026: limity 70% i 130%.
Składki z dalszej pracy nie przepadają. Raz w roku albo po zakończeniu pracy składasz wniosek o przeliczenie i ZUS dolicza je do emerytury (art. 108). Krótszy dzielnik z tablic dotyczy wtedy jednak tylko nowych składek. Kapitał zebrany do dnia przyznania emerytury zostaje podzielony przez dzielnik z tamtego wieku, dlatego odroczenie podnosi emeryturę mocniej niż praca na emeryturze.
PIT-0 dla seniora: do 85 528 zł bez podatku
Pracujący senior, który nie pobiera emerytury, może nie płacić podatku dochodowego od zarobków do 85 528 zł rocznie (art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o PIT). Ulga obowiązuje od 2022 roku.
Kto może skorzystać
- kobieta po 60. roku życia i mężczyzna po 65.,
- osoba, która ma prawo do emerytury, ale jej nie otrzymuje: nie złożyła wniosku albo emerytura jest zawieszona. Kto już pobiera emeryturę, może ją zawiesić na własny wniosek (art. 103 ust. 3),
- zarabiająca na umowie o pracę, umowie zlecenia, z działalności gospodarczej na skali, podatku liniowym albo ryczałcie, a także z zasiłku macierzyńskiego,
- pod warunkiem, że z tego tytułu podlega ubezpieczeniom społecznym.
Umowa o dzieło się nie liczy. Nie liczy się też dodatkowe zlecenie, od którego przez zbieg tytułów płacisz tylko składkę zdrowotną. Jak działa zbieg tytułów, wyjaśniam w artykule Etat, JDG czy zlecenie: jak forma zatrudnienia wpływa na staż pracy i emeryturę?
Ile to daje
Przy pensji 7000 zł brutto, czyli 84 000 zł rocznie, podatek wynosiłby około 4740 zł rocznie, mniej więcej 395 zł miesięcznie. Z PIT-0 płacisz zero. Nadwyżka ponad 85 528 zł jest opodatkowana normalnie, ale z kwotą wolną od podatku.
O czym pamiętać
- Ulga zwalnia tylko z PIT. Składki ZUS i składkę zdrowotną płacisz jak dotąd.
- Limit 85 528 zł jest wspólny z ulgą dla młodych, ulgą na powrót i ulgą dla rodzin 4+ (art. 21 ust. 44).
- Gdy zaczniesz pobierać emeryturę, prawo do PIT-0 tracisz.
- Pracodawca albo zleceniodawca stosuje ulgę od razu w zaliczkach, jeśli złożysz mu oświadczenie, że spełniasz warunki. Bez oświadczenia odzyskasz podatek w zeznaniu rocznym.
Jak policzyć to u siebie
Stan konta, subkonta i kapitału początkowego sprawdzisz w PUE/eZUS. Podziel sumę przez dzielnik z tabeli powyżej, a dostaniesz przybliżoną emeryturę dla wybranego wieku. Kalkulator emerytalny pokaże Ci z kolei dokładną datę, w której osiągniesz wiek emerytalny, i Twój staż.
Sprawdź, kiedy dokładnie możesz przejść na emeryturę: przejdź do kalkulatora. Dane zostają w Twojej przeglądarce.
Więcej o samym wieku emerytalnym przeczytasz w artykule Wiek emerytalny w Polsce: czy naprawdę wynosi 60/65?, a o tym, skąd biorą się pieniądze na koncie, w przewodniku po składkach ZUS.
Najważniejsze w skrócie
- Emerytura to zwaloryzowany kapitał podzielony przez średnie dalsze trwanie życia z tablic GUS.
- Rok pracy po 60/65 podnosi emeryturę z trzech źródeł: waloryzacji (w 2026 roku 9,81% konto i 10,61% subkonto), krótszego dzielnika (około 4%) i nowych składek. W przykładach wyszło około 12–13% za rok.
- Względem zakończenia pracy odroczenie zwraca się po około 7,5 roku. Jeśli i tak pracujesz, emerytura z doliczaniem składek daje więcej pieniędzy od razu, a odroczenie wygrywa dopiero po około 14 latach.
- Pracujący emeryt na etacie musi rozwiązać umowę z dotychczasowym pracodawcą, inaczej ZUS zawiesi emeryturę (art. 103a).
- PIT-0 dla seniora: do 85 528 zł rocznie bez podatku, tylko gdy nie pobierasz emerytury i pracujesz na etacie, zleceniu albo we własnej firmie.
Często zadawane pytania
O ile rośnie emerytura za każdy rok pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego?
To zależy od Twojego kapitału i pensji. Waloryzacja (przy założeniu 5%) i krótszy dzielnik z tablic GUS (około 4%) dają razem około 9% rocznie, a do tego dochodzą nowe składki. Przy kapitale 400 000 zł i pensji 7000 zł brutto rok pracy po 60. urodzinach podnosi emeryturę o około 13%.
Czy opłaca się pracować dłużej i nie brać emerytury?
Jeśli alternatywą jest zakończenie pracy, rok odroczenia zwraca się po około 7,5 roku. Jeśli i tak będziesz pracować, pobieranie emerytury i doliczanie składek (art. 108) daje w pierwszym roku około 9400 zł netto więcej, a odroczenie odrabia tę różnicę dopiero po około 14 latach (przykład dla kapitału 400 000 zł i pensji 7000 zł brutto).
Czy ZUS zawiesza emeryturę, gdy pracuję po 60. lub 65. roku życia?
Nie z powodu wysokości zarobków (art. 103 ust. 2). ZUS zawiesi jednak emeryturę, jeśli kontynuujesz zatrudnienie u tego samego pracodawcy bez wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę (art. 103a).
Kto może skorzystać z PIT-0 dla seniora?
Kobieta po 60. i mężczyzna po 65. roku życia, którzy mimo prawa do emerytury jej nie pobierają, zarabiają na umowie o pracę, zleceniu albo z działalności (skala, liniowy, ryczałt) i z tego tytułu podlegają ubezpieczeniom społecznym. Zwolnienie obejmuje przychody do 85 528 zł rocznie (art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o PIT).
Czy PIT-0 dla seniora zwalnia ze składek ZUS?
Nie. Ulga dotyczy tylko podatku dochodowego. Składki na ubezpieczenia społeczne i składkę zdrowotną płaci się normalnie, dzięki czemu emerytura dalej rośnie.
Źródła
- Ustawa o emeryturach i rentach z FUS, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1749: art. 26, 87, 103, 103a i 108.
- Komunikat Prezesa GUS z 25 marca 2026 r. w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia, M.P. 2026 poz. 319
- Obwieszczenie MRPiPS z 16 maja 2026 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji składek za 2025 r., M.P. 2026 poz. 506
- Komunikat Prezesa GUS z 14 maja 2026 r. w sprawie wskaźnika rocznej waloryzacji subkonta, M.P. 2026 poz. 487
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592: art. 21 ust. 1 pkt 154 i ust. 44.
- ZUS: Kwoty najniższych świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2026 r.
- Infor.pl: Rekordowa waloryzacja składek w czerwcu 2025 r.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej, finansowej ani podatkowej. Wyliczenia są poglądowe. Stan prawny i dane: listopad 2026 r.